20 LỖI PHỔ BIẾN KHI CHO TRẺ ĂN DẶM

Bác sĩ nhi khoa Trần Công
#andam 

Trong quá trình cho bé ăn , có khá nhiều lỗi từ nhỏ đến to . Cùng điểm qua 1 số lỗi xem ai đã đang mắc phải nhé .

1. Ép ăn : cố gắng nhồi ép càng nhiều càng tốt, mặc dù con đã tỏ ra ngán, ngậm, ói….. có nhà còn dùng lời quát mắng, roi vọt để ép trẻ ăn theo ý mình, Điều này khiến trẻ nảy sinh ác cảm với việc ăn uống , thay vì ăn uống là hưởng thụ thì bữa ăn trở thành thời khắc kinh hoàng của trẻ , Tôi có gặp 1 cậu bé 7 tuổi rất hoạt bát , ước ao của cậu là ‘’ 1 ngày không phải ăn ‘’ , tôi cũng gặp nhiều bé có phản ứng dữ dội đến mức hễ thấy bố mẹ chuẩn bị đồ ăn , tiếng chén đũa lịch kịch là bé nôn thốc nôn tháo. Có thể bé sẽ tăng cân theo ý muốn cha mẹ nhưng những tổn thương tinh thần sẽ ảnh hưởng về lâu dài sau này. Những người lớn hiện nay không có hứng thú với ăn uống , ngán ăn , kén ăn hầu như đã trải qua quá khứ như thế khi họ còn nhỏ , và nhiều trong số đó đang lặp lại những gì mình phải chịu đựng lên con cái họ .

2. Dụ dỗ – đi rong : cả nhà cùng chạy theo trẻ, ông bà bố mẹ. người thì đánh trống khua chiêng, người thì ca hát cổ vũ, đi vòng vòng quanh làng, quanh xóm thỉnh thoảng bé há miệng là tranh thủ đút 1 muỗng… với cách cho ăn này không những làm mất thời gian của mọi người mà tình trạng bé biếng ăn ngày càng nặng thêm. Trẻ con có xu hướng hiếu động thích quan tâm sự việc xung quanh hơn là việc ăn uống, khi chúng không chú ý tới việc ăn uống mà việc há miệng chỉ là vô tình hay “ nghĩa vụ “ thì hệ thống tiêu hóa không hề sẵn sàng cho việc tiếp nhận đồ ăn, men tiêu hoá sẽ không tiết đủ , bữa cơm lạt đi và bé không hề thấy ngon miệng chút nào- cơ bản là bé cũng chẳng để ý đến vị thức ăn ra sao vì toàn bộ tâm trí bé đang tập trung vào trò mua vui, Ngày theo ngày cấp độ mua vui sẽ phải tăng lên vì trẻ cũng rất chóng chán những trò cũ . Thời đại bây giờ nhiều nhà còn quẳng cho con cái điện thoại hay ipad , và thế là như 1 bé robot ngoan , há- ngậm- nuốt, há ngậm- nuốt , há… hư mắt , hư thân , rối loạn tâm lí cũng từ phương tiện truyền thông mà ra nhiều .

3.Treo thưởng nếu ăn ngoan : dụ dỗ bé bằng cách đưa ra những phần quà mỗi khi bé ăn ngoan đó cũng là cách hay làm của cha mẹ. Bạn thử tính 1 năm có 365 ngày , mỗi ngày 3 bữa mỗi lần lại 1 món quà , làm sao bạn có thể cung ứng cho đủ ,Nguy hiểm nhất bé có thể nhận ra những đòi hỏi vô lí của mình sẽ được đáp ứng nếu chịu ăn… điều đó không hề có lợi cho quá trình hình thành nhân cách của bé.

4. Coi món ăn là 1 phần thưởng : điều này thường gặp với những thức ăn không lành mạnh , chẳng hạn bánh ngọt, nước ngọt…. nếu trẻ có hành động ngoan cha mẹ sẽ ‘’ thưởng ‘’ 1 món mà trẻ thích chẳng hạn trà sữa , pizza , kẹo….. Những món này không tốt cho sức khỏe của bé và sẽ ảnh hưởng tới cảm giác đói .

5. Ăn vặt quá nhiều : nhiều cha mẹ than phiền ‘’ con em không ăn gì cả ‘’ , hỏi ra thì con lại ăn quá nhiều , mà toàn ăn cái gì không hà . Nhiều bé ăn đồ ăn vặt như bánh kẹo, snack hoặc uống sữa , ăn trái cây , nước ngọt…. vô tội vạ và không hề có giờ giấc gì cả cũng là 1 nguyên nhân thường gặp làm trẻ biếng ăn . 1-2 tiếng trước bữa ăn bạn không nên cho bé ăn ,uống bất cứ thứ gì ( nếu bé khát chỉ cho nước lọc ) trái cây , đồ ngọt sẽ làm cho bụng bé “ lưng lửng “ , là 1 thứ năng lượng rỗng không giúp bé lớn toàn diện mà chỉ làm cho bé không thèm ăn , vì cảm giác lúc nào cũng no cả.

6. Trái cây là bữa phụ, chỉ là ăn chơi , hoặc dùng để tráng miệng ? 
Thực ra nên coi trái cây là 1 thành phần trong bữa ăn chính , nó xếp vào nhóm vitamin và khoáng chất ( chung với rau củ )

7. So sánh con mình với con người khác : tại sao con nhà người ta bự con , con mình bé xíu…. Thế là thúc ép con ăn, bổ dưỡng đủ kiểu. Thực sự không cần thiết so sánh như vậy , hãy dùng biểu đồ tăng trưởng theo dõi chiều cao cân nặng, vòng đầu của bé. Chỉ cần bé nằm trong vùng bình thường , ít bị ốm đau là tốt rồi. Làm sao có thể bắt bé to cao bằng bạn hàng xóm trong khi bản thân vợ chồng bạn cũng thuộc dạng thấp bé nhẹ cân.? Và chúng ta không phải là những nhà máy sản suất robot đồng loạt cùng size .

8. Cha mẹ không làm gương : với những trẻ đã có nhận thức được xung quanh, thì việc ba mẹ làm gương cho con trong vấn đề ăn uống rất quan trọng, muốn trẻ ăn uống đàng hoàng thì bản thân bạn cũng phải ăn uống đàng hoàng trước đã, vì trẻ con có đặc tính là hay bắt trước. Thật khó nói người khác nếu bản thân mình cũng vậy .

9. Lạm dụng thuốc bổ : cách đây mấy tháng tôi có 1 em bé 6 tuổi , có vết sẹo to tướng ở bụng , hỏi ra thì ba mẹ bé nói cách đây 1-2 năm vì thấy bé biếng ăn chậm lớn nên cho uống rất nhiều thuốc bổ , uống nhiều canxi , sau đó 1 thời gian bé bị đau bụng , đi siêu âm có cục sỏi to bằng ngón tay ở 2 thận nên phải mổ , và mang vết sẹo này suốt đời . Thật khó tin là trẻ nhỏ vậy có thể bị sỏi thận to như thế , các bs cũng không tìm ra được bất kì bệnh lí nào liên quan đến chuyển hóa canxi- phosphate, tôi thì lại nghĩ có khi uống dư canxi quá nhiều . thực tế là gần như trăm phần trăm các phụ huynh có con nhỏ đều thủ trong nhà ít nhất 1 loại thuốc bổ, kích thích ăn , hay men vi sinh….., hơn nưã việc lạm dụng thuốc bổ dài ngày có thể dẫn tới tình trạng thừa chất nguy hiểm không kém thiếu chất, khi ngưng thuốc bổ thì trẻ lại biếng ăn. Chỉ dùng thuốc bổ theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần mà thôi.

10 . Phó mặc việc cho trẻ ăn cho ông bà , bảo mẫu : thực tế trong cuộc sống hiện nay , nhất là tại các thành phố , khi mà cha mẹ quá bận bịu thì việc phó mặc việc nuôi ăn của con cho bảo mẫu , ông bà rất phổ biến , có cháu hầu như không ăn ở nhà với ba mẹ bữa nào . Bảo mẫu đâu phải ai cũng được đào tạo về dinh dưỡng và nuôi ăn. Ông bà thì thuộc thế hệ cũ làm sao cập nhật kiến thức mới , hơn nữa người già với xu hướng bảo thủ, cậy mình “ dày dạn kinh nghiệm “ trong việc nuôi con nên đôi khi can thiệp rất sâu trong vấn đề nuôi dạy trẻ , chẳng hạn các cụ có xu hướng cho trẻ ăn từ rất sớm , 2-3 tháng là đã ăn. Điều này sẽ gây hại cho hệ tiêu hóa non yếu của trẻ.

11.Không cho ăn dầu mỡ : hàng ngày tivi đài báo nhan nhản các thông tin kiểu như là : dầu mỡ làm tăng nguy cơ béo phì và các bệnh tim mạch…. , rồi nhiều ‘’ chuyên gia ‘’ cũng bảo là không ăn dầu mỡ , sẽ bị khó tiêu vân vân mây mây ….. điều này làm cho nhiều phụ huynh không dám cho con ăn dầu mỡ , đặc biệt đối tượng ông bà nuôi cháu hầu như ít cho ăn dầu mỡ. Hầu như đa số các ca bệnh đến khám tôi vì suy dinh dưỡng , ăn kém khi khai thác ra thì cha mẹ đều không cho hoặc cho cực cực kì ít dầu mỡ trong khẩu phần ăn , tưởng tượng 1 chén cháo/ bột họ chỉ bỏ ½ = 1 muỗng café ( loại muỗng ngắn , nhỏ xíu dung để ngoáy li café lùn ) , chắc được 2 giọt quá …. nên nhớ trẻ con rất cần dầu mỡ , không những để tăng cân tốt mà còn quan trọng cho sự trưởng thành của hệ thần kinh , dầu mỡ cho năng lượng gấp đôi cháo , và các loại thịt. Nhu cầu 1 trẻ bình thường là mỗi muỗng cháo phải có ít nhất 1 muỗng canh( 5 ml ) dầu mỡ, với các bé suy dinh dưỡng, biếng ăn thậm chí phải nhiều hơn nữa.Chỉ những trẻ nuôi ăn BLW ăn chung thức ăn với gia đình thì có lẽ không cần CỐ Ý bỏ thêm dầu mỡ vào khẩu phần trẻ , vì trong chế độ ăn của người lớn hiện nay đang dư thừa dầu mỡ.

12.Chưa phân loại được các nhóm thực phẩm : sai lầm phổ biến là coi các loại khoai ( khoai lang, khoai sọ , khoai tây) là thuộc nhóm rau . Nên nhớ khoai thuộc nhóm bột đường cũng giống như là bột gạo vậy thôi , cho nên không nên nấu cháo với khoai rồi không cho rau làm như vậy thì vô tình dẫn tới mất cân bằng trong khẩu phần ( quá nhiều chất bột đường, ít chất rau ). Tương tự các loại hạt đậu thuộc về nhóm đạm ( thịt, cá , trứng, sữa, đậu nành..) chứ không phải thuộc nhóm bột đường.

13. Qúa ưu tiên nhóm đạm : nhiều nhà cho con ăn những thứ coi là rất bổ ví dụ như cháo bồ câu, vì cho là bổ nên có khi 1 tuần ăn liền mấy ngày, 1 chén cháo có 200 ml mà cho đến hơn nửa con bồ câu …. Trẻ con không cần nhiều đến vậy , làm vậy chỉ cho trẻ mất cân đối về dinh dưỡng mà thôi, có khi còn dẫn tới chứng khó tiêu , rối loạn tiêu hóa.

14. Nấu 1 nồi cháo ăn cả ngày : thử nghĩ coi , nếu chúng ta ngày ăn 3 bữa mà giống hệt nhau chúng ta có nuốt nổi hay không. Trẻ con cũng vậy , cần thay đổi món cho trẻ đỡ ngán. Bạn có thể nấu 1 nồi cháo trắng lớn, bỏ đó ăn cả ngày , mỗi khi cho ăn bạn cần nấu lại với rau, thịt,dầu mỡ tươi mới.

15. Dùng trường kì nước hầm xương thay cho thịt : nước hầm xương ống có các nitơ phi protide tạo ra hương vị thơm ngon có thể kích thích trẻ ăn tốt hơn , nhưng việc dùng nước hầm xương trường kì thay cho việc bỏ thịt, cá… vào nấu lại là sai lầm nghiêm trọng dẫn tới suy dinh dưỡng, nước hầm xương thơm ngon những thực ra hầu như chẳng có chất dinh dưỡng gì cả.

16. Uống quá nhiều sữa : việc phụ huynh cho con uống quá nhiều sữa, cho rằng sữa rất tốt nên chỉ cần sữa thôi , có nhà còn nói con tôi lớn nhờ sữa chứ chẳng ăn uống gì. Nên nhớ nhu cầu sữa mỗi tuổi khác nhau , đủ mới có lợi, thiếu hay thừa đều gây hại cho trẻ, đặc biệt uống quá nhiều sữa giàu năng lượng như pediasure sẽ làm trẻ ít ăn, đôi khi béo phì ,mất cân bằng về dinh dưỡng., uống quá nhiều sữa tươi dẫn tới thiếu máu và táo bón .

17. Không cho con dùng các sản phẩm từ sữa bò mà không có phương án thay thế : Hiện tại vẫn có trào lưu kì thị sữa bò và các sản phẩm làm từ bò . Ok, bạn không muốn cho con dùng đó là quyền của bạn , nhưng nếu không có phương án thay thế bằng các sản phẩm làm giàu canxi , D3 thì nguy cơ trẻ thiếu canxi , D3 là rất cao . Sữa là nguồn cung cấp canxi , đạm.. tốt và dễ hấp thu , nếu trẻ không dùng sữa và các chế phẩm của sữa thì bạn nên thảo luận với bs dinh dưỡng để có nguồn thức ăn khác phù hợp thay thế .

18. ‘’Đập cái cân đi để vui sống” – ” quảng cái cân đi để vui bú ”. 
Hiện nay phong trào ‘’ đập cái cân đi để vui sống ‘’ đang rất thịnh hành . bất kì 1 quan điểm nào từ phương tây du nhập vào VN dù đúng đắn đến đâu đều bị bóp méo , và đẩy lên đến mức cực đoan. Có nhà cả năm chẳng cân con lần nào , có khi cả 2 năm . Vì ‘’ em không quan tâm cân nặng , miễn nó cao là được ‘’ đến lúc thằng bé hốc hác , xương sườn xương sống lòi hết cả ra , học hành thì kém tiếp thu . hỏi ra thì cả năm chẳng lên lạng nào . Trẻ sau 4 tuổi 1 năm cũng phải nặng lên ít nhất 1kg , nếu không được thì phải xem lại dinh dưỡng nhé . Chiều cao tăng lên từ từ và khá ổn định , nhưng dinh dưỡng thiếu , cân nặng không lên thì chiều cao cũng sẽ từ từ bị ảnh hưởng , tốc độ cao giảm dần , và đáng lẽ tiềm năng bé cao được 1m75 giờ chỉ còn được 1m6- 1m7. Vi vậy thay vì đập cái cân đi thì định kì cân , mỗi tháng 1 lần với trẻ dưới 6 tháng , 3 tháng/ lần với trẻ nhỏ , 6 tháng 1 lần với trẻ lớn là cần thiết để đảm bảo trẻ phát triển trong giới hạn bình thường .

19. ăn BLW khi trẻ chưa biết ngồi . 
Bạn chỉ nên cho bé ăn BLW khi bé đã ngồi vững , thẳng lưng và biết cầm đồ ăn nhét vào miệng . Khi trẻ tự ngồi được thì trẻ sẽ ngồi hướng vè phía trước, hạn chế nguy cơ sặc nghẹn , trẻ 4-5 tháng chưa ngồi vững mà cầm đồ nhét vào miệng trong tư thế ngả sau rất dễ bị sặc nghẹn vào đường thở nguy hiểm .

20 . Trẻ 3,4,5 tháng nhìn miệng , chóp chép , giật đồ ăn không có nghĩa là trẻ thèm ăn . Đơn giản đó chỉ là phản xạ của trẻ . Nhiều người lại lầm tưởng là trẻ đói , trẻ đòi ăn .. mà bắt đầu cho trẻ ăn dặm quá sớm . Thực tế trẻ 4 tháng đã có thể ăn dặm được, trước đây kể cả ở nước ngoài như Vương Quốc Anh người ta đều cho trẻ bắt đầu ăn từ 4 tháng tuổi , sau này WHO cũng như các tổ chức nhi khoa khác đều thống nhất là tuổi bắt đầu ăn dặm là 6 tháng tuổi , tuy nhiên vẫn có thể cho trẻ ăn từ 4 tháng nếu trẻ tăng trưởng kém , sanh non, bú sữa không đủ … nhưng chưa có khuyến cáo đồng loạt hạ tuổi ăn dặm xuống 4 . Do vậy 1 em bé vẫn vui vẻ bú sữa , lớn tốt thì 6 tháng bắt đầu ăn là hợp lí . Ngược lại có những trẻ 6 tháng vẫn chưa sẵn sàng ăn dặm , điều đó không có gì lạ lạ .
Trên đây là những sai lầm phổ biến mà tôi gặp trong quá trình tiếp xúc với nhiều trẻ, hi vọng nhà nào đang có lỗi nào thì sửa liền nhe

Trả lời