Sữa mẹ có điều trị được nhiễm trùng mắt hay không ?

Bác sĩ nhi khoa Trần Công

Sữa mẹ cũng cấp dinh dưỡng lí tưởng cho trẻ kể cả các kháng thể chống lại bệnh tật. Rất nhiều bà mẹ tin rằng nó có thể chữa được nhiễm trùng mắt cũng như các bệnh tật nhiễm trùng khác. Trong khi các dẫn chứng dân gian có vẻ áp đảo trên toàn mạng xã hội thì các bằng chứng về mặt khoa học lại khá khiêm tốn.

Viêm kết mạc là gì?

Viêm kết mạc là tình trạng nhiễm trùng và/hoặc sưng nề lớp màng bao phủ mắt. Các triệu chứng bao gồm đỏ mắt, sưng mắt, khó chịu và tiết dịch mắt. Nguyên nhân thường gặp nhất của viêm kết mạc là do virus gây ra, cũng được gọi là bệnh đau mắt đỏ, bệnh này lây lan rất mạnh giữa các trẻ ở trường học.

Viêm kết mạc do siêu vi thường tự khỏi trong vòng 1 tuần mà không cần điều trị gì. Viêm kết mạc do vi khuẩn thì hiếm gặp hơn và thường được điều trị bằng kháng sinh nhỏ mắt (1). Tình trạng dị ứng hay kích ứng cũng có thể gây viêm kết mạc ở trẻ em (2).

Trẻ nhỏ có thể bị tắc ống dẫn lệ là nguyên nhân gây đổ nước mắt sống đôi khi là tiết ghèn. Tắc ống dẫn lệ thỉnh thoảng có thể bị từng đợt đối với trẻ dưới 1 tuổi, do vậy nên tới bác sĩ để được điều trị.(2)

Có nghiên cứu khoa học nào dùng sữa mẹ để điều trị nhiễm trùng mắt hay không?

Có 3 nghiên cứu có thể giải đáp được vấn đề này, nhưng tất cả các nghiên cứu này đều được thực hiện trên trẻ sơ sinh. Không có nghiên cứu nào về việc dùng sữa mẹ để chữa viêm kết mạc ở trẻ lớn hơn cả.

Lưu ý rằng, sữa non đã được sử dụng trong các nghiên cứu sắp trình bày dưới đây. Sữa non là sữa tiết ra trong vài ngày đầu sau sanh.trong sữa non có 1 hàm lượng kháng thể khá cao so với sữa trưởng thành

Nghiên cứu thứ 1

Được tiến hành tại ẤN ĐỘ, người ta nhỏ sữa non vào mắt của 51 đứa trẻ trong 3 ngày và 72 trẻ đối chứng không được nhỏ sữa (3). Khoảng 35 % số trẻ không được nhỏ sữa và chỉ 6 % số trẻ được nhỏ sữa non bị viêm kết mạc trong thời gian theo dõi. Thoạt đầu kết quả này cho thấy có vẻ sữa non đã có hiệu quả trong việc phòng ngừa nhiễm trùng kết mạc. Nhưng thật không may, đây là điển hình về nghiên cứu mắc phải rất nhiều vấn đề trong thiết kế nghiên cứu, và các dữ liệu kết quả này không thể sử dụng được. Thật vậy, trong suốt 4 năm trước khi tiến hành nghiên cứu, bệnh viên chỉ ghi nhận có 5 % bị viêm kết mạc vậy thì tại sao trong nhóm chứng (72 trẻ này) lại có đến 35% trẻ bị nhiễm trùng mắt? Điều này không minh bạch. Những đứa trẻ được nhỏ sữa non là những đứa sinh ra ở khu khu phía Nam của bệnh viện rất nhiều trong số chúng là sinh mổ. Trong khi những đứa trẻ đối chứng lại được sinh ra ở khu phía Bắc và tất cả chúng đều sinh thường qua đường âm đạo. Sẽ tốt hơn nếu phân phối sữa non và không dùng sữa nhỏ mắt 1 cách ngẫu nhiên trong từng nhóm để cân bằng nguy cơ phơi nhiễm ở cả 2 nhóm (sinh khu phía Bắc và sinh ở khu phía nam bệnh viện) có khi nào ở khu phía bắc đã xảy ra 1 vụ dịch trong suốt 2 tháng tiến hành nghiên cứu?

Nghiên cứu thứ 2

Đây là 1 nghiên cứu in vitro (in vitro = thí nghiệm ngoài cơ thể sống, thử nghiệm trong ống nghiệm, trong nghiên cứu này người ta làm trên các đĩa nuôi cấy vi trùng chứ không thử nghiệm trên người) Dùng chất tiết từ mắt bị nhiễm trùng của 22 đứa trẻ mới sinh người Nigerian) (4).

Những đứa trẻ bị nhiễm trùng mắt được phết mắt, và vi khuẩn trong dịch phết được thử nghiệm với các chế phẩm khác nhau bao gồm: kháng sinh, sữa non và sữa trưởng thành. Phần lớn vi khuẩn được tìm thấy trong dịch mắt của những trẻ này là tụ cầu vàng và coliform. biểu đồ dưới đây là kết quả về độ nhạy của vi khuẩn với kháng sinh, sữa non và sữa trưởng thành.

Trả lời